Zdarzyło to się... 25 lat temu, czyli o pierwszej operacji bojowej NATO - LesioPM

Zdarzyło to się... 25 lat temu, czyli o pierwszej operacji bojowej NATO

W tym roku Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) obchodzi 70 rocznicę podpisania traktatu waszyngtońskiego, porozumienia podpisanego w dniu 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie w oparciu o Kartę Narodów Zjedno...

6 months ago, comments: 1, votes: 76, reward: $2.34

W tym roku Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) obchodzi 70 rocznicę podpisania traktatu waszyngtońskiego, porozumienia podpisanego w dniu 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie w oparciu o Kartę Narodów Zjednoczonych przez dwanaście państwa sygnatariuszy (Belgia, Dania, Francja, Holandia, Islandia, Kanada, Luksemburg, Norwegia, Portugalia, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Włochy). W wyniku kolejnych siedmiu rozszerzeń współcześnie NATO liczy 29 państw członkowskich (w tym od 1999 roku Polskę).

Jednak mało kto pamięta, że pierwsze bojowe użycie sił sojuszu nastąpiło dopiero w dniu 28 lutego 1994 roku, blisko 45 lat po podpisaniu traktatu założycielskiego, wcześniej potęga militarna państw członkowskich skupiała się w głównej mierze na równoważeniu zagrożenia ze strony Związku Radzieckiego i państw członkowskich Układu Warszawskiego.

1280pxDeny_Flight_F15.jpg

Po rozpadzie bloku wschodniego na początku ostatniej dekady XX wieku narodowości wchodzące w skład Socjalistycznej Federalnej Republiki Jugosławii walczyły w wojnie domowej o niepodległość dla swoich państw. Za początek wojny uważa się ogłoszenie niepodległości przez Słowenię i Chorwację w dniu 25 czerwca 1991 roku, jednak nie jest moim celem przedstawia dziś długiej i krwawej historii wojny bałkańskiej, chciałby się skupić na wydarzeniach, które doprowadziły do użycia bojowego sił NATO.

W dniu 25 września 1991 r. Rada Bezpieczeństwa ONZ jednogłośnie przyjęła rezolucję nr 713 w sprawie natychmiastowego nałożenia embargo na dostawy broni i wyposażenia wojskowego do krajów tzw. byłej Jugosławii.W następstwie rezolucji podjęto kolejne działania ONZ, w tym zakaz lotów militarnych nad Bośnią i Hercegowiną, jednocześnie w rejon konfliktu skierowano pomoc humanitarną, a także podjęto decyzję o rozmieszczeniu tam sił pokojowych. Główną rolę w niesieniu pomocy humanitarnej odegrał The UN Refugee Agency (UNHCR), natomiast do zadań militarnych sił pokojowych United Nations Protection Force (UNPROFOR) należało głównie sprawowanie kontroli nad trzema "strefami bezpieczeństwa", ochroną mieszkańców stref a także pomoc i ochrona organizacji niosących pomoc humanitarną. Obecność żołnierzy UNPROFOR nie zapobiegła tragediom, oskarża się ich o bierność w czasie ataku Serbów na Srebrenicę oraz o nie zapewnienie ochrony tysiącom Bośniaków, którzy szukali schronienia w ich głównej kwaterze w Potocari.

1024pxE3_Sentry_exercise_Green_Flag_2012_Cropped.jpg

Monitorowanie "stref zakazu lotów" przez siły pokojowe UNPROFOR było dalekie od ideału, w okresie od 16 października 1992 roku do 13 kwietnia 1993 roku, NATO odnotowało ponad 500 naruszeń zakazu lotów nad Bośnią i Hercegowiną, co spowodowało, że w dniu 31 marca 1993 roku Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła kolejną rezolucję nr 816, która miała na celu zwrócenie się do państw członkowskich ONZ o faktyczne wprowadzenie w życie "strefy zakazu lotów". Ponieważ w skład sił pokojowych UNPROFOR wchodzili żołnierze państw członkowskich NATO to Rada Północnoatlantycka NATO podjęła na podstawie rezolucji nr 816 w dniu 8 kwietnia 1993 roku decyzję o użyciu lotnictwa NATO w operacji wymuszenia wprowadzonej przez ONZ strefy zakazu lotów. Na podstawie tej decyzji dowództwo operacyjne NATO opracowało plan operacji "Deny Flight", który wprowadzono w życie z dniem 12 kwietnia 1993. W ten sposób NATO oficjalnie przystąpiło do jugosłowiańskiej wojny domowej.

W dniu 28 lutego 1994 roku sześć Soko J-21 Jastreb i dwa Soko J-22 Orao należące do Serbskich Sił Powietrznych wracało z bombardowania bośniackiej fabryki wojskowej "Bratsvo" w Novi Travniku. "Stref zakazu lotów" była kontrolowana przez jeden z sojuszniczych samolotów wczesnego ostrzegania i kontroli AWACS (NATO Airborne Early Warning and Control) który znajdował się w tym czasie nad terytorium Węgier, serbska eskapada została wykryta przez kontrolerów i natychmiast skierowano w rejon naruszenia strefy zakazu lotów cztery myśliwce F-16C-40 z amerykańskiego 526 dywizjonu myśliwców "Black Knights" tymczasowo stacjonujący we włoskim Aviano. Amerykańskie myśliwce dogoniły sześć serbskich J-21 nieco na południe od Banja Luki, pierwszy z J-21 Jastreb został zestrzelony przez kapitana Roberta G. Wrighta przy użyciu kierowanego pocisk rakietowego powietrze-powietrze średniego zasięgu AIM-120 AMRAAM, kolejne dwa J-21 Jastreb próbowały ucieczki schodząc na niższy pułap wykorzystując ukształtowanie terenu, jednak i one zostały zestrzelone przez F-16 kapitana Wrighta przy pomocy kierowanych pocisków rakietowych powietrze–powietrze naprowadzanych termicznie AIM-9 Sidewinder, czwarty z serbskich samolotów został zestrzelony przez kapitana Stephena L. "Yogi" Allena, natomiast piąty rozbił się podczas wykonywania manewrów. Ostatni z serbskich J-21 uciekł, a ponieważ amerykańskie samoloty musiały być tankowane, żeby kontynuować misję, po powrocie i poszukiwaniach ostatniego z samolotów okazało się, że udało już mu się wylądować na lotnisku w Udbina.

1280pxF15C_53FS_36FW_Aviano_1993.jpeg

W kolejnych miesiącach wykorzystanie sił powietrznych NATO eskalowało, doprowadzając do operacji "Deliberate Force", która była pierwszą w historii prawdziwą kampanią lotniczą NATO. Piloci sił sojuszniczych w trakcie operacji "Deliberate Force" zapewniali wsparcie lotnicze operacji pokojowej sił pokojowych ONZ w Bośni i Hercegowinie UNPROFOR, wymierzona była przede wszystkim przeciwko siłom Republiki Serbskiej w następstwie masakr w Srebrenicy i Markale. Operacja "Deliberate Force" została przeprowadzona między 30 sierpnia a 20 września 1995 roku, wzięło w niej udział około 400 samolotów i 5000 żołnierzy z 15 krajów, zrzucono w sumie 1026 bomb.

Z czasem miejsce sił pokojowych ONZ UNPROFOR, na podstawie mandatu ONZ, zastąpiły międzynarodowe siły wojskowe Implementation Force (IFOR) pod przywództwem NATO, ale to historia na inny dzień.

1280pxSisu_XA180IFOR.jpg


Subiektywne opracowanie, które ma na celu przybliżyć czytelnikowi w sposób przystępny wydarzenia historyczne, wspomagałem się materiałami z Wikipedii i innymi. Obrazy pochodzą z Wikimedia na licencji CC0.


You can login with your Steem account using secure Steemconnect and interact with this blog. You would be able to comment and vote on this article and other comments.

Login with Steemconnect

Reply

Comments

No comments